ضحی (شهیدمحمودرضابیضائی)

تفسیر سوره انشقاق

سیمای سوره

این سوره بیست و پنج آیه دارد و در مکه نازل شده است.  نام سوره برگرفته از آیه اول و به معنای شکافته شدن است.

همانند دیگر سوره های مکی محور  مباحث این سوره، موضع معاد و قیامت است.  ازهم پاشیدن نظام موجود هستی و به هم خوردن نظم زمین و آسمان خبر از برپا شدن قیامت و برقرار شدن نظامی دیگر در عالم خبر می دهد.

تلاش و کوشش انسان در قیامت به بار می نشیند و کارنامه عمل پاکان و ناپاکان به دست آنها داده می شود.تا بر اساس آن به پاداش یا کیفر برسند. و این سنت پروردگار در طول تاریخ است و همه بر آن اساس محاسبه می شوند.

در روایات آمده است تلاوت همراه با تدبر آیات این سوره، انسان را از اینکه نامه عملش به دست چپش داده شود، حفظ کرده و در امان می دارد.(تفسیر نور الثقلین)

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

 إِذَا السَّمَاءُ انْشَقَّتْ(الانشقاق/1)

در آن هنگام که آسمان [= کرات آسماني‌] شکافته شود،

  وَأَذِنَتْ لِرَبِّهَا وَحُقَّتْ(الانشقاق/2)

و تسليم فرمان پروردگارش شود -و سزاوار است چنين باشد-

  وَإِذَا الْأَرْضُ مُدَّتْ(الانشقاق/3)

و در آن هنگام که زمين گسترده شود،

  وَأَلْقَتْ مَا فِيهَا وَتَخَلَّتْ(الانشقاق/4)

و آنچه در درون دارد بيرون افکنده و خالي شود،

  وَأَذِنَتْ لِرَبِّهَا وَحُقَّتْ(الانشقاق/5)

و تسليم فرمان پروردگارش گردد -و شايسته است که چنين باشد-

نکته ها:

«انشقاق» به معنای شکافته شدن است. حضرت علی(ع) فرمودند: «تنشق السماء من المجره؛ یعنی آسمان از طریق کهکشان از هم گسیخته شود.» (تفسیر درّ المنثور)

«أذنت» از «اُذن» به معنای حرف شنوی و «حُقت»  یعنی شایسته و سزاوار و حقّش این بود.

·         در قیامت آنچه در دل زمین است، از مردگان و گنج ها و … به بیرون پرتاب می شود.

چنانکه در سوره زلزال می فرماید: «إذا زلزلت الارضُ زلزالها و اخرج الارض اثقالها»

تفسیر نور حجت الاسلام و المسلیمن قرائتی، ج10، جزء 30، ص 424-425.

هر که شناخت خدا….

امام علی علیه السلام :

مَن سَكَنَ قَلبَهُ العِلمُ بِاللّهِ ، سَكَنَهُ الغِنى عَن خَلقِ اللّهِ .
هركه شناخت خدا در دلش جاى گيرد ، بى نيازى از خلق خدا در آن سُكنا مى گزيند .
غرر الحكم : ج ۵ ص ۳۹۲ ح ۸۸۹۶

امام زمان(عج) می فرمایند:
«. . . إِنَّ اَللَّهَ تَعَالَی لَمْ یخْلُقِ اَلْخَلْقَ عَبَثاً وَ لاَ أَمْهَلَهُمْ سُدًی بَلْ خَلَقَهُمْ بِقُدْرَتِهِ وَ جَعَلَ لَهُمْ أَسْمَاعاً وَ أَبْصَاراً وَ قُلُوباً وَ أَلْبَاباً ثُمَّ بَعَثَ إِلَیهِمُ اَلنَّبِیینَ عَلَیهِمُ السَّلاَمُ مُبَشِّرِینَ وَ مُنْذِرِینَ یأْمُرُونَهُمْ بِطَاعَتِهِ وَ ینْهَوْنَهُمْ عَنْ مَعْصِیتِهِ وَ یعَرِّفُونَهُمْ مَا جَهِلُوهُ مِنْ أَمْرِ خَالِقِهِمْ وَ دِینِهِمْ وَ أَنْزَلَ عَلَیهِمْ کتَاباً وَ بَعَثَ إِلَیهِمْ مَلاَئِکةً وَ بَاینَ بَینَهُمْ وَ بَینَ مَنْ بَعَثَهُمْ بِالْفَضْلِ اَلَّذِی لَهُمْ عَلَیهِمْ »:

خداوند متعال، خلق را بیهوده نیافریده و آنان را مهمل نگذاشته است، بلکه آنان را به قدرتش آفریده و برای آنها گوش و چشم و دل و عقل قرار داده، آن گاه پیامبران را که مژده دهنده و ترساننده هستند به سویشان برانگیخت تا به طاعتش دستور دهند و از نافرمانیاش جلوگیری فرمایند و آنچه را از امر خداوند و دینشان نمیدانند به آنها بفهمانند و بر آنان کتاب فرستاد و به سویشان فرشتگان برانگیخت تا آنها میان خدا و پیامبران به واسطه تفضّلی که بر ایشان روا داشته واسطه باشند.
:books: بحارالأنوار ، جلد۵۰ ، ص۲۲۸

#پرسمان_مهدوی
#پرسش :
مسأله «انتظار» چه اثرات مثبتی در روح و جان انسان منتظر در شرایط و اوضاع کنونی جهان دارد؟
#پاسخ :
برای بررسی دقیق و جامع از «مسئله انتظار» باید به سراغ پیامدهاى این انتظار در وضع کنونى جوامع اسلامى برویم و ببینیم: آیا ایمان به چنین ظهورى انسان را آن سان در افکار رؤیایى فرو مى برد که از وضع موجود خود غافل مى گردد، و تسلیم هر گونه شرایطى مى کند؟ یا اینکه براستى این عقیده یک نوع دعوت به قیام و سازندگى فرد و اجتماع است؟ آیا ایجاد تحرّک می کند یا رکود؟ آیا مسئولیت آفرین است یا مایه فرار از زیر بار مسئولیتها؟ و بالاخره آیا مخدّر است یا بیدار کننده؟

قبل از توضیح و بررسى این سؤالات توجه به یک نکته کاملا ضرورى است و آن اینکه سازنده ترین دستورات و عالى ترین مفاهیم هرگاه به دست افراد ناوارد، یا نالایق، یا سوء استفاده چی بیفتد ممکن است آن را چنان مسخ کنند که درست نتیجه اى برخلاف هدف اصلى بدهد و در مسیر بر ضدّ آن حرکت کند، و این نمونه هاى بسیار دارد و «مسئله انتظار» به طورى که خواهیم دید در ردیف همین مسائل است. به هر حال، براى رهایى از هر گونه اشتباه در محاسبه، در این گونه مباحث، باید به اصطلاح آب را از سرچشمه گرفت تا آلودگی هاى احتمالى نهرها و کانال هاى میان راه در آن اثر نگذارد.

به همین دلیل، ما در بحث انتظار مستقیما به سراغ متون اصلى اسلامى رفته و لحن گوناگون روایاتى را که روى «مسئله انتظار» تأکید مى کند مورد بررسى قرار مى دهیم تا از هدف اصلى آگاه شویم. اکنون با دقت به این چند روایت توجه کنید:

1. کسى از امام صادق (علیه السلام) پرسید چه مى گویید درباره کسى که داراى ولایت امامان است، و انتظار ظهور حکومت حق را مى کشد و در این حال از دنیا مى رود؟ امام (علیه السلام) در پاسخ فرمودند: «هُوَ بِمَنْزِلَةِ مَنْ کَانَ مَعَ الْقَائِمِ فِی فُسْطَاطِهِ ثُمَّ سَکَتَ هُنَیْئَةً ثُمَّ قَالَ هُوَ کَمَنْ کَانَ مَعَ رَسُولِ اللهِ»(1)؛ (او همانند کسى است که با رهبر این انقلاب در خیمه او [ستاد ارتش او] بوده باشد ـ سپس کمى سکوت کردند ـ و فرمودند مانند کسى است که با پیامبر اسلام [در مبارزاتش] همراه بوده است). این مضمون در روایات زیادى با تعبیرات مختلفى نقل شده است.

2. در بعضى «بِمَنْزِلَةِ الضَّارِبِ بِسَیْفِهِ فِی سَبِیلِ اللهِ»؛ (همانند شمشیرزنى در راه خدا).

3. و در بعضى دیگر «کَمَنْ قَارَعَ(2) مَعَ رَسُولِ اللهِ بِسَیْفِهِ»؛ (همانند کسى است که در خدمت پیامبر با شمشیر بر مغز دشمن بکوبد).

4. و در بعضى دیگر «بِمَنْزِلَةِ مَنْ کَانَ قَاعِداً تَحْتَ لِوَاءِ الْقَائِمِ‏»؛ (همانند کسى است که زیر پرچم قائم بوده باشد).

5. و در بعضى دیگر «بِمَنْزِلَةِ الْمُجَاهِدِ بَیْنَ یَدَی‏ سَبِیلِ الله‏ِ»؛ (همانند کسى است که پیشِ روى پیامبر جهاد کند).

6. و بعضى دیگر «بِمَنْزِلَةِ مَنِ اسْتُشْهِدَ مَعَ رَسُولِ الله‏ِ صَلَّى اللهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ»؛ (همانند کسى است که با پیامبر(صلی الله علیه و آله) شهید شود).

این تشبیهاتِ هفتگانه که در مورد انتظار ظهور حضرت مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف) در این 6 روایت وارد شده بسیار پر معنى و روشنگر این واقعیت است که یک نوع رابطه و تشابه در میان «مسئله انتظار» و «جهاد» و مبارزه با دشمن، در آخرین شکل خود، وجود دارد.

7. در روایات متعددى نیز انتظار چنین حکومتى را داشتن، به عنوان بالاترین عبادت معرفى شده است. این مضمون در بعضى از احادیث از پیامبر (صلی الله علیه و آله) و در بعضى از حضرت علی (علیه السلام) نقل شده است از جمله در حدیثى می خوانیم که پیامبر (صلی الله علیه و آله) فرمودند: «أَفْضَلُ أَعْمَالِ أُمَّتِی اِنْتِظَارُ الْفَرَجِ مِنَ اللهِ عَزَّ وَ جَلّ‏»(3)؛ (بالاترین اعمال امت من انتظار فرج از ناحیه خدا کشیدن است)، و در حدیث دیگرى از پیامبر(صلی الله علیه و آله) می خوانیم: «أَفْضَلُ الْعِبَادَةِ انْتِظَارُ الْفَرَجِ».(4) این حدیث اعمّ از اینکه انتظار فرج را به معنى وسیع کلمه بدانیم، و یا به مفهوم خاص یعنى انتظار ظهور مصلح جهانى باشد، اهمّیّت انتظار را در مورد بحث ما روشن مى سازد.

:books:
(1). المحاسن‏، برقى، احمد بن محمد بن خالد، محقق / مصحح: محدث، جلال الدین‏، دار الکتب الإسلامیه، قم‏، 1371 هـ ق، چاپ دوم‏، ج 1، ص 174؛ بحار الأنوار، مجلسى، محمد باقر بن محمد تقى‏، محقق / مصحح: جمعى از محققان‏، دار إحیاء التراث العربی‏، بیروت‏، 1403 هـ ق‏، چاپ دوم، ج 52، ص 126.
(2). قرع بسیفه، یعنى با شمشیرش بر فرق دشمن کوبید.
(3). کمال الدین و تمام النعمة، ابن بابویه، محمد بن على‏، محقق / مصحح: غفارى، على اکبر، اسلامیة‏، تهران‏، 1395 هـ ق، چاپ دوم‏، ج 2، ص 644؛ بحار الأنوار، همان، ج 52، ص 128.
(4). کمال الدین و تمام النعمة، همان، ج 1، ص 287؛ بحار الأنوار، همان، ص 125.

:books:
منبع: مسأله انتظار، آیت الله الع
ظمی ناصر مکارم شیرازی (دام ظله)، ناشر: مطبوعاتی هدف، قم، بی تا.

حفظ موضوعی آیات نماز
 نماز مردان الهی
:books:سوره نور آیه 37
بسم الله الرحمن الرحیم
رِجَالٌ لَا تُلْهِيهِمْ تِجَارَةٌ وَلَا بَيْعٌ عَنْ ذِكْرِ اللَّهِ وَإِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ ۙ يَخَافُونَ يَوْمًا تَتَقَلَّبُ فِيهِ الْقُلُوبُ وَالْأَبْصَارُ؛پاکمردانی که هیچ کسب و تجارت آنان را از یاد خدا و به پا داشتن نماز و دادن زکات غافل نگرداند و از روزی که دل و دیده‌ها در آن روز حیران و مضطرب است ترسان و هراسانند.
معانی کلمات آیه
تلهيهم: لهو: مشغول شدن و چيزى كه مشغول مى‏‌كند. الهاء: مشغول كردن «لا تلهيهم»: مشغول نمى‌‏كند آنها را.
تتقلب: قلب: گرديدن و گردانيدن شي‏ء «تتقلب»: مى‌‏گردد و متحول مى‌‏شود.(تفسير احسن الحديث، سید علی اکبر قرشی، ج‏7، ص220(
 نکته تفسیری«مردانی که نه تجارت آنها را از یاد خدا و بر پا داشتن نماز و ادای زکات باز می‌دارد و نه خرید و فروش» (رِجالٌ لا تُلْهِیهِمْ تِجارَةٌ وَ لا بَیْعٌ عَنْ ذِکْرِ اللَّهِ وَ إِقامِ الصَّلاةِ وَ إِیتاءِ الزَّکاةِ).

«آنها از روزی می‌ترسند که دلها و دیده‌ها در آن دگرگون و زیر و رو می‌شود» (یَخافُونَ یَوْماً تَتَقَلَّبُ فِیهِ الْقُلُوبُ وَ الْأَبْصارُ).

این ویژگیها نشان می‌دهد که این بیوت همان مراکزی است که: به فرمان پروردگار استحکام یافته و مرکز یاد خداست و حقایق اسلام و احکام خدا از آن نشر می‌یابد، و در این معنی وسیع و گسترده، مساجد، خانه‌های انبیاء و اولیا، مخصوصا خانه پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و خانه علی علیه
السّلام جمع است.
:books:برگزیده تفسیر نمونه

گاهی اوقات ممکن است زیاد غذا بخوریم که هم خسته شویم هم این که دچار عوارض پرخوری گردیم اما نحوه درست غذا خوردن را در کلامی گهربار پیامبر اکرم(ص) چنین می فرمایند: 

پیامبر اکرم (ص) :

كُل وأنتَ تَشتَهي ، وأمسِك وأنتَ تَشتَهي.
زمانى كه اشتها دارى ، غذا بخور و هنوز كه اشتها دارى ، دست از خوردن بكش .
. طبّ النبيّ : ص ۲